Π.Α.Σ.Π - Ορεστιάδας

ΓΙΑΤΙ ΕΓΙΝΕ Η ΝΕΑ ΟΡΕΣΤΙΑΔΑ

ΓΙΑΤΙ ΕΓΙΝΕ ΠΡΩΤΗ ΣΤΟΝ ΕΒΡΟ

Η Μικρασιατική καταστροφή του 1922 έφερε τον όλεθρο και στην Θράκη. Οι Δυτικές Δυνάμεις δίνουν την ανατολική Θράκη στους Τούρκους και με την ανακωχή των Μουδανιών – χωρίς Ελληνική συμμετοχή – 29 Σεπτεμβρίου 1922, φεύγει μέσα σε δεκαπέντε μέρες ο Ελληνικός Στρατός από την ανατολική Θράκη και μαζί του όλος ο Ελληνικός πληθυσμός. Πόλεις και χωριά, με Έλληνες κατοίκους επί αιώνες εγκαταλείπονται. Αστοί και γεωργοί παίρνουν τον δρόμο της προσφυγιάς, με ό,τι μέσο βρίσκουν κι όσο πιο γρήγορα μπορούν, λίγα πράγματα παίρνουν μαζί τους, ό,τι μπορούν να βολέψουν σε μια βοδάμαξα, σε μια νταλίκα, σ’ ένα μπόγο στη ράχη.

Η Ανδριανούπολη παραδίδεται στους Τούρκους, το Κάραγατς όμως που είναι στην δεξιά όχθη του Έβρου ποταμού, μένει Ελληνικό, όπου έρχονται και εγκαθίστανται οι αρχές της Ανδριανούπολης και πολλοί Ανδριανουπολίτες.

Μετά την παράδοση της Ανδριανούπολης – Οκτώβριος 1922 – στη Λοζάννη της Ελβετίας άρχισε τον Νοέμβριο του 1922 η Συνδιάσκεψη της Ειρήνης μεταξύ των δυτικών συμμάχων και των Τούρκων και μεταξύ των αποφάσεων της Συνδιάσκεψης ήταν και η παράδοση του Κάραγατς – που είχε ονομαστεί το 1920 Ορεστιάς – στους Τούρκους και η εγκατάλειψη του απ’ όλους τους Έλληνες κατοίκους του μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου 1923.

Η Συνδιάσκεψη της Λοζάννης κράτησε από τον Νοέμβριο του 1922 έως τις 23 Ιουλίου 1923.

Οι κάτοικοι του Κάραγατς μάθανε την σκληρή τους τύχη, το βράδυ στις 27 Μαΐου 1923.

Η μονογραφηθείσα απόφαση στη Λοζάννη από τον Ελευθεριο Βενιζέλο, τον Ισμέτ Ινονού και τους αντιπροσώπους των Αγγλογάλλων όριζε: Το Κάραγατς που βρίσκεται στη δεξιά όχθη του Έβρου ποταμού, με τα χωριά Μπόσνα και Ντεμερντές δίδεται στους Τούρκους για στρατιωτικούς και οικονομικούς λόγους και για να ‘χει η Ανδριανούπολη σιδηροδρομικό σταθμό. 17 χιλιάδες ήταν οι κάτοικοι της περιοχής.

Στις 4 Ιουνίου 1923 ο Στέφανος Δημητρίου, ο Ιωάννης Μπίρατζης, ο Απόστολος Κυριακίδης, ο Βασίλειος Μίνογλου, ο Δημήτριος Χαμπαρίδης, ο Χαράλαμπος Νεχνεντίδης και ο Κωνσταντίνος Περεντίδης, έρχονται στην τοποθεσία Κουμ-Τσιφλίκ όπου ήταν το αγρόκτημα του Νισάτ Μπέη και Τζιβάτ Μπέη για να δουν αν μπορούν να δημιουργήσουν μια καινούργια πόλη.

Οι Καραγατσιανοί αυτοί, που αποτελούσαν την επιτροπή που σχηματίστηκε μια μέρα πιο μπροστά, στις 3 Ιουνίου 1923 σε κοινή σύσκεψη των κατοίκων του Κάραγατς, με πρόεδρο τον Δεσπότη Πολύκαρπο, έρχονται στην τοποθεσία Κουμ-Τσιφλίκ να δουν αν μπορούν αν υλοποιήσουν την απόφαση που πήραν, να δημιουργήσουν μια καινούργια πόλη και να έρθουν όλοι μαζί να εγκατασταθούν. Έμειναν ενθουσιασμένοι από την τοποθεσία και την ώρα που κατέβαιναν προς το οίκημα των εργατών της σιδηροδρομικής γραμμής – οίκημα που παραμένει με την ίδια αποστολή και σήμερα – για να δοκιμάσουν το νερό από το εκεί πηγάδι, ψιχάλιζε και σχηματίστηκε ουράνιο τόξο, ο Στέφανος Δημητρίου – ο μετέπειτα πρώτος Δήμαρχος της νέας πόλης, της Νέας Ορεστιάδας και δημιουργός του ρυμοτομικού σχεδίου της πόλεως – δείχνοντας το ουράνιο τόξο φώναξε: Εδώ θα ‘ρθουμε να κάνουμε την Ορεστιάδα μας και θα γίνει μεγάλη, θα προοδεύσει, θα γίνει πρώτη στον Έβρο, να το σημάδι που μας δίνει ο Θεός.

Όλοι συμφώνησαν να γίνει η καινούργια πόλη στην τοποθεσία Κουμ-Τσιφλίκ. Και έγινε και μεγάλωσε και βλέποντάς την μεγάλη, θα πρέπει να θυμόμαστε τους πατεράδες και παππούδες μας, που μόχθησαν για το κτίσιμο αυτής της πόλης και που οι στερήσεις και οι κακουχίες ήταν οι μόνιμοι σύντροφοί τους, να θυμηθούμε τους Στρατιώτες και Αξιωματικούς της ΧΙ Διλοχίας Μηχανικού που κτύπησαν την πρώτη σκαπάνη για τη δημιουργία της πόλεως και έχυσαν τον πρώτο ιδρώτα που αγίασε τον τόπο και δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσουμε τον Μητροπολίτη Πολύκαρπο Βαρβάκη και τον Διάκο του Γεώργιο Μακαρώνη που κατόρθωσαν και έπεισαν τους Καραγατσιανούς και πολλούς Ανδριανουπολίτες, να μην διασκορπιστούν και να ‘ρθουν να μείνουν όλοι μαζί συγκεντρωμένοι, τον Γενικό Διοικητή Θράκης Σπύρο Δάσιο, που θεμελίωσε και ίδρυσε την Νέα Ορεστιάδα, παρέχοντας το κάθε τι, με σκοπό να αντικαταστήσει η νέα πόλη, την χαμένη πατρίδα του Ορέστη, την χαμένη Ανδριανούπολη και τον Κωνσταντίνο Περεντίδη που υπέδειξε την τοποθεσία Κουμ-Τσιφλίκ.

Η δημιουργία της πόλεως στο πιο κατάλληλο μέρος της περιοχής, ήταν από τους μεγαλύτερους συντελεστές της ανάπτυξης της πόλης. Η δημιουργική ικανότητα των κατοίκων βρήκε απέραντο πεδίο δράσης σ’ όλους τους τομείς, με αποτέλεσμα η αλματώδης πρόοδος να μην μπορεί να παρακολουθηθεί από το κράτος και να τύχει της απαραιτήτου συνδρομής και βοήθειας.

Η εργατικότητα και η φιλοπρόοδος θέληση των κατοίκων, έκαναν την Ορεστιάδα διαμάντι στο χώρο της Θράκης και οι τεράστιες απαιτήσεις και δυνατότητες της περιοχής, συντέλεσαν ώστε σήμερα στην Νέα Ορεστιάδα να υπάρχουν όλες σχεδόν οι Δημόσιες υπηρεσίες, Ειρηνοδικείο, Ταμείο, Εφορία, Εισαγγελία, Πρωτοδικείο, Διεύθυνση Γεωργίας, Πολεοδομικό Γραφείο, Γραφείο Συγκοινωνιών, Οργανισμό Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού, Ραδιοφωνικό Σταθμό ΕΡΤ 2, Επιθεώρηση Εργασίας, Γραφεία Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης, Κέντρο Γεωργικής Εκπαίδευσης, Πυροσβεστική Υπηρεσία κ.λ.π..

Πηγή κειμένων από το βιβλίο «ΝΕΑ ΟΡΕΣΤΙΑΣ – μια ματιά για να την γνωρίσουμε» του αείμνηστου Τ. Χ. Τσονίδη